Breng het rivierengebied tot leven!
Het rivierengebied is een veelzijdig landschap waar de Nederrijn, Lek en Kromme Rijn als blauwe aders doorheen stromen. Door de vruchtbare rivierklei staat het gebied vol met fruitboomgaarden, vaak omzoomd door knip- en scheerheggen van meidoorn of haagbeuk. Ook de vele knotwilgen en grienden geven het landschap herkenning en karakter. Wil je deze elementen terugbrengen op je eigen grond? Lees dan verder voor inspiratie en informatie.
Natuurvriendelijke oever - Een natuurvriendelijke oever is een geleidelijk aflopende overgang van een sloot naar (meestal) grasland. Door de oever flauwer te maken, ontstaan betere leefomstandigheden voor oever- en waterplanten, amfibieën, insecten en vissen. Ook zorgen (extra) planten in de oever voor een zuiverende werking van het water waardoor de waterkwaliteit in de sloot beter wordt. Nadat de oevers zijn vergraven duurt het ongeveer drie tot vijf jaar voordat deze begroeid zijn met de gebiedseigen kenmerkende soorten/vegetatie (mede afhankelijk van de bodem en de waterkwaliteit).
Knotbomen - Een knotboom is een boomsoort waarvan de takken regelmatig worden afgezet (geknot) op ongeveer twee meter hoogte. Vrijwel elke loofboomsoort is hier geschikt voor. Knotbomen kunnen zowel als solitaire boom, bomenrij of bomengroep voorkomen. Ook worden ze gebruikt in houtsingels, houtkades en houtwallen. Vroeger werden de takken van knotbomen gebruikt als takkenbossen voor ovens, oeverbeschoeiing, stelen voor gereedschap en om manden te vlechten. Ook worden knotbomen als (grens) scheiding tussen percelen gebruikt.
Zelf aan de slag!
Organisaties die je kunnen helpen:
- Het agrarisch collectief BoerenNatuur Utrecht Oost voor agrariërs en particulieren met grond met een agrarische bestemming.
- Voor op erven of niet-agrarische grond hebben sommige gemeenten een landschapscoördinator:
- Bunnik, Wijk bij Duurstede, Zeist, Utrechtse Heuvelrug onder de N225: Walter Jaaltink.
- Woon je in een andere gemeente? Neem dan contact op met jouw gemeente en overleg wat er mogelijk is.
Mogelijkheden voor beheer:
- Vrijwilligersgroepen Landschapsbeheer
- Subsidies vanuit collectieven (agrarische grond)
- Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) – via dit stelsel kunnen provincies subsidie verlenen voor het behoud en de ontwikkeling van natuurgebieden en agrarische natuur en landschap.
- Provincie Utrecht – via het Platform Groenblauwe Dooradering kunnen agrarische collectieven subsidies aanvragen voor de aanleg en het herstel van kleine landschapselementen.
Een kijkje bij grondeigenaren in de regio
Laat je inspireren door deze grondeigenaren in het rivierengebied. In de video vertellen Felix en Leen over de landschapselementen op hun grond.
Accepteer cookies om video af te spelen
Alles weten over landschapselementen in de provincie Utrecht?
Bekijk de landschapswijzerElementen in het rivierengebied
Deze elementen maken het rivierengebied uniek:
Knotbomen
Een knotboom is een boomsoort waarvan de takken regelmatig worden afgezet (geknot) op ongeveer twee meter hoogte. Knotbomen worden als (grens) scheiding tussen percelen gebruikt en om oevers te versterken. De takken kunnen worden gebruikt voor oeverbeschoeiing, als stelen voor gereedschap en om manden te vlechten.
Griend
Een griend bestaat uit verschillende soorten wilg of es die jaarlijks of om de 3 tot 6 jaar afgezet (gesnoeid) worden. De takken kunnen gebruikt worden voor manden, schuttingen of als bonenstaken voor de moestuin. In Utrecht vind je grienden in de gemeente Vijfheerenlanden en in de Kromme Rijnstreek (waaronder essenhakhout in het Langbroekerweteringgebied).
Hoogstamboomgaard
Een hoogstamboomgaard is een perceel waarop hoogstamfruit bomen voor de productie van fruit worden geteeld. Omdat de vertakking vrij hoog begint, kan er vee onder de bomen grazen. Vaak staan de boomgaarden vlak bij het huis of de boerderij.
Knip-/scheerheg
Een knip- of scheerheg is een heg van naast elkaar geplante struiken die in een blokvorm zijn geknipt. Van oudsher werden deze heggen geplant als erfafscheiding of veekering. Je vindt ze ook vaak aan de randen van hoogstamboomgaarden.